Serpme kahvaltı, her şeyin tek tabakta toplandığı değil, küçük kaselerle sofraya yayıldığı kahvaltı düzenidir. Ardahan usulü serpme kahvaltının merkezinde üç şey vardır: kaymak, bal ve yayla sütünden kaşar. Geri kalan çeşitler bunların etrafına dizilir. Dört kişilik bir sofra için 12 ila 15 çeşit fazlasıyla yeterlidir; asıl mesele çeşit sayısı değil, her kasenin doğru miktarda ve doğru sırayla gelmesidir.
Ardahan usulü serpme kahvaltıda neler bulunur?
Bizim buralarda sofra kurulurken kaseler rastgele dizilmez, gruplanır. Sofranın omurgasını dört grup taşır:
- Süt ürünleri: köy kaymağı, yayık tereyağı, taze kaşar, çeçil, tulum ve gorcola
- Tatlı taraf: süzme bal, petek bal, pekmez ve ev reçeli
- Sıcaklar: mıhlama, menemen, sahanda yumurta, sac böreği
- Yeşillik ve turşu: domates, salatalık, taze nane, közlenmiş biber
Bu dört grubun hepsinden birer şey koyduğunuzda sofra zaten tamamlanır. Eksik kalan yer genelde yeşillik tarafıdır; tuzlu ve yağlı çeşitlerin arasına giren taze nane ile salatalık, sofranın ağırlığını dengeler.
Sofra nasıl kurulur?
Kaseler nasıl yerleştirilir
Ortaya kaymak ve bal gider, çünkü sofrada en çok uzanılan iki kase bunlardır. Köy Kaymak ile Süzme Bal yan yana dursun; ikisini aynı kaşıkla almak isteyen çok olur. Peynir tabağı kenara, sıcaklar ise servis edileceği tarafa yakın konur. Ekmeğin sofranın ortasında değil, iki uçta durması daha rahattır.
Miktar nasıl ayarlanır
Kişi başı hesaplarken şu ölçüler bizde tutuyor:
- Kaymak: 40 ila 50 gram
- Bal: 40 gram
- Kaşar ve peynirlerin toplamı: 80 ila 100 gram
- Tereyağı: 20 gram, ayrıca mıhlama yapılacaksa fazladan 30 gram
Beş çeşit peyniri az miktarda koymak, iki çeşidi tepeleme koymaktan daha iyi sonuç verir. Sofradan artan peynir buzdolabında tazeliğini kaybeder, o yüzden kaseleri küçük tutuyoruz.
Kahvaltıya hangi peynirler konur?
Serpme sofrada peynirin görevi çeşitlilik değil, farklı dokular sunmaktır. Tek bir yumuşak, tek bir sert ve tek bir tuzlu peynir yeterlidir. Yumuşak taraf için Taze Kaşar çok iş görür; tatlımsıdır, ekmeğin arasına konduğunda çocuklar da sever. Sert ve keskin taraf eski kaşarla, tuzlu taraf ise çeçil ya da tulumla tamamlanır. Sofrada hangi çeşitlerin bir arada durduğunu görmek isterseniz peynir çeşitlerimize bakabilirsiniz.
Küflü peynir seven varsa gorcolayı ayrı bir kaseye koyun. Kokusu güçlü olduğu için diğer peynirlerin yanına konursa hepsine siniyor.
Sıcaklar ne zaman gelir?
Sıcaklar sofraya en son gelmeli. Ardahan'da klasik sıra şudur: önce kaseler kurulur, çay demlenir, herkes sofraya oturur, sıcaklar ondan sonra tavayla gelir. Mıhlamayı tavasında getirmek en doğrusudur, çünkü kaseye alındığında dakikalar içinde katılaşır.
Yayık tereyağı burada belirleyicidir. Mıhlamanın ve menemenin kokusu tereyağından gelir; sanayi yağıyla yapıldığında aynı sonuç çıkmaz. Köy Tereyağı ile yapılan bir mıhlama, sofradaki diğer her şeyin önüne geçebilir.
Bal ve kaymak nasıl sunulur?
Bal ile kaymağı aynı kasede karıştırıp koymak yaygın bir alışkanlık, ama biz ayrı kaselerde sunmayı tercih ediyoruz. Herkesin sevdiği oran farklıdır; kimi baldan çok kaymak ister, kimi tersini. Ayrı kaselerde durunca herkes kendi ölçüsünü kurar. Bu ikilinin ayrıntılı anlatımı için Bal Kaymak Nasıl Hazırlanır? yazımıza göz atabilirsiniz.
Kaymağı buzdolabından çıkarır çıkarmaz sofraya koymayın. On beş dakika beklerse dokusu yumuşar, kaşıkla alındığında dağılmaz.
Sofra ne kadar önce hazırlanır?
Kaseleri kahvaltıdan yarım saat önce doldurup üstlerini streçlemek en pratiği. Peynirler bu sürede oda sıcaklığına yaklaşır ve tadı belirginleşir. Soğuk peynir aromasını göstermez, bu yüzden dolaptan yeni çıkmış bir kaşar hep olduğundan daha tatsız gelir.
Sofrayı bir gece önceden kurmaya gerek yok; hazırlığın tamamı otuz dakikadır.
Yaylanın en iyisini deneyin
Katkısız bal, olgun kaşar ve yayla peynirleri, direkt üreticiden kapınıza.
